Checklist New Version รวมทุกๆข้อกำหนด พูดถีงข้อ 8.1 และ 8.2 ด้วย มีดังนี้
ISO14001:2015 Check List : สำหรับตรวจติดตามภายใน เริ่มข้อ 4 บริบท
* ผู้บริหาร (Top Management) มีการผลักดันการพิจารณาความเสี่ยงโดยเฝ้าติดตามระบบบริหารคุณภาพ
ขององค์กรอย่างไร หลักฐานคืออะไร มีการพิจารณาไปถึงแผนธุรกิจด้านคุณภาพอย่างไร
* องค์กรมีการกำหนดกลยุทธ์ขึ้นมาหรือไม่
*กำหนดเป้าหมายเชิงกลยุทธ์อะไรบ้าง เน้นทิศทางด้านใด
จากกลยุทธ์ส่งต่อไปยังนโยบายคุณภาพอย่างไร
*ข้อ 4.1 มีการพิจารณาปัจจัยภายใน (Internal Effect) อะไรบ้างที่มีผลกระทบ
*มีการพิจารณาปัจจัยภายนอก (External Effect) อะไรบ้างที่มีผลกระทบ
*ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรขององค์กรอย่างไร
*ดำเนินการและบริหารอย่างไร
*นำข้อจำกัดด้านทรัพยากร มาพิจารณาในการจัดทำและกำหนดเป้าหมายเชิงกลยุทธ์หรือไม่ อย่างไร
*ผลกระทบกับเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ ได้นำผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับองค์กรมาพิจารณาอย่างไร ทั้งการสำรวจ ชี้บ่ง และวิเคราะห์ด้วยวิธีการอย่างไร
*การพัฒนาเป้าหมายต่างๆได้พิจารณาหัวข้ออะไรบ้าง มั่นใจหรือไม่ว่าการกำหนดกลยุทธ์สามารถ
*กำหนดทิศทาง นำพานโยบายต่างๆ ทำให้เป้าหมายได้บรรลุตามผลลัพท์ที่ตั้งใจ
*ผู้เกี่ยวข้องทั้ง ผู้ถือหุ้น พนักงานทุกระดับ ข้อตกลงกับลูกค้าทุกกรณี รวมทั้งข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องมีการนำมาพิจารณาอย่างครบถ้วนหรือไม่
*ได้มีการกำหนดด้านวิสัยทัศน์ พันธกิจ คุณค่าองค์กรอะไรบ้าง (ถ้ามี)
*การเปลี่ยนแปลงใหญ่ที่ส่งผลกระทบด้านระบบบริหารคุณภาพ พิจารณาปรับเปลี่ยนกลยุทธ์อย่างไร
*ได้สื่อสารให้พนักงานทุกระดับและผู้เกี่ยวข้องทราบสิ่งสำคัญในแต่ละเรื่อง แต่ละระดับอย่างชัดเจนหรือไม่ มีประสิทธิผลเพียงใด
4.2 องค์กรมีกำหนดไว้อย่างชัดเจน ครบถ้วนหรือไม่ว่าผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีใครบ้าง กลุ่มใดบ้าง
*ได้มีการพิจารณาถึงทุกกลุ่ม ทั้งด้านความต้องการและความคาดหวังครบถ้วนหรือไม่
*กรณีที่มีผลต่อองค์กร ได้ดำเนินการอย่างไรบ้าง
*มีจัดทำเป็นแผนงานหรือออกโปรเจ็คหรือไม่ หรือมาตรการดำเนินการอย่างไร
*ผลพิจารณาความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผลลัพท์อย่างไร ขอดู
*ผลพิจารณาความคาดหวังของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผลลัพท์อย่างไร ขอดู
*พิจารณาแล้ว นำไปดำเนินใดต่อ มีแผนงานหรือไม่ ถ้ามีขอดู
เกี่ยวกับนโยบายสิ่งแวดล้อม อยู่ในข้อกำหนดของ ISO14001 ข้อที่ 5.2
เขียนคำถามเพื่อไปตรวจประเมินภายใน (Internal Audit) เช่น
* ตรวจสอบขอบข่าย ครอบคลุมอะไรบ้าง มีกิจกรรมที่ปฏิบัติในหัวข้อที่เกี่ยวข้องจริงหรือไม่
* ตรวจสอบว่าขอบข่ายกับกิจกรรม ต้องสอดคล้องกัน ไม่เกิน ไม่ขาด
* ให้สอบถามถึงวิธีการได้มาซึ่งนโยบาย และทำอย่างไรให้ประสบผลสำเร็จ
* ใครเป็นผู้กำหนดนโยบายสิ่งแวดล้อม (Environmental Policy)
* การกำหนดนโยบายสอดคล้องกับลักษณะของธุรกิจ ขนาดและลักษณะหรือประเด็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* นโยบายสิ่งแวดล้อมผู้บริหารมีวิธีการอย่างไรให้เข้าพนักงานทั้งองค์กรเข้าใจและมีส่วนร่วม
* พนักงานมีความตระหนักถึงสิ่งแวดล้อมอย่างไร ประเมินผลและติดตามผลอย่างไร
* มีการทวนสอบด้านนโยบายสิ่งแวดล้อม และผู้บริหารระดับสูงอนุมัติและพิจารณาหรือไม่อย่างไร พร้อมทั้งติดตามผลมากน้อยแค่ไหน มีความมุ่งมั่นในการที่จะปรับปรุงและป้องกันมลพิษหรือไม่ (หากผู้บริหารไม่มีเลย ผู้ตรวจสอบจากภายนอก จะไม่มั่นใจในสิ่งที่องค์กรจะเดินหน้าต่อไป ว่าจะบรรลุตามเปาหมายและวัตถุประสงค์หรือไม่ หรือแค่ออกนโยบายแล้วก็จบกัน)
* นโยบายมีการจัดทำเป็นเอกสารแล้วหรือไม่ และได้ประกาศไปทั่วทั้งองค์กรอย่างไร
* มีความมุ่งมั่นในการที่ปฏิบัติตามกฎหมายหรือไม่
* ให้ทวนสอบว่าวัตถุประสงค์และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม (Environmental Objective and Target) มีความสอดคล้องกับนโยบายสิ่งแวดล้อม (Environmental Policy) หรือไม่
* มีการกำหนดความจำเป็นในการทบทวนนโยบายสิ่งแวดล้อม (Environmental Policy) อย่างไร ความถี่ในการทบทวน เช่น ปีละกี่ครั้ง หรือเมื่อไร โดยใคร
* ไว้ติดตามที่หน้างานด้วยว่าพนักงานได้รับรู้นโยบายสิ่งแวดล้อมมากน้อยแค่ไหน มีความเข้าใจหรือไม่ มีส่วนร่วมหรือไม่ อย่างไร
* มีการแจ้งนโยบายสิ่งแวดล้อม (Environmental Policy) ให้กับผู้เกี่ยวข้องใดบ้าง ทั้งลูกค้า (Customers) ผู้รับเหมา(Contractors) รวมทั้งผู้รับเหมาช่วง ซัพพลายเออร์ (Suppliers) และชุมชนรอบข้าง
* มีวิธีการในการแจ้งนโยบายให้กับผู้เกี่ยวข้อง เช่น ลูกค้า (Customers) ผู้รับเหมา (Contractors) ผู้รับเหมาช่วง (Sub-Contractor) ซัพพลายเออร์ (Suppliers) และชุมชนรอบข้างอย่างไร
* มีการถ่ายทอดนโยบายสิ่งแวดล้อม (Environmental Policy) ให้กับสาธารณะชนอย่างไร โดยเฉพาะชุมชนรอบข้างโรงงาน
*ผลลัพท์ที่ได้จากชุมชนหรือ Feed Back เป็นอย่างไร มีการคำเนินการต่ออย่างไรกับ
Check List เกี่ยวกับ ข้อกำหนด 5.3 เกี่ยวกับบทบาท ความรับผิดชอบและอำนาจหน้าที่
(Roles, Responsibility and Authority) สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* ผู้บริหารมีการจัดการอย่างไร เกี่ยวกับทรัพยากรที่จำเป็น ต้องมีเพียงพอ เพื่อจัดทำระบบ ปรับปรุง โดยรวมสาธารณูปโภค ความชำนาญเฉพาะด้านและเทคโนโลยี รวมทั้งการเงิน
* มีการจัดทำเอกสารบทบาท ความรับผิดชอบและอำนาจหน้าที่ (Resource, Roles, Responsibility and Authority) ของบุคคลต่างๆทุกระดับแล้วหรือยัง และได้สื่อสารออกไปชัดเจน ครบถ้วนหรือไม่ของ โครงสร้างและความรับผิดชอบ(Structure and Responsibility)ในระบบบริหารสิ่งแวดล้อม
* บุคลากรทราบบทบาท ความรับผิดชอบและอำนาจหน้าที่ หรือไม่ ให้ตรวจสอบรวมไปถึงคณะทำงานด้านสิ่งแวดล้อมและ Committees ด้วย
* ขอดูหลักฐานว่าผู้บริหารได้แต่งตั้งตัวแทนฝ่ายบริหารสิ่งแวดล้อมแล้วหรือยัง (ใบประกาศแต่งตั้ง EMR)
* EMR ได้ทำหน้าที่รณรงค์ ส่งเสริม และรักษาระบบสิ่งแวดล้อมอย่างไรบ้าง
* EMR มีจัดทำรายงานผล(Performance) ให้กับผู้บริหารเพื่อการปรับปรุงหรือไม่
* ตรวจสอบว่าได้ครอบคลุมความต้องการของระบบหรือไม่ เช่น ปฏิบัติตามกฎหมายหรือไม่ ปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินหรือไม่ และทำการตรวจติดตามผลหรือไม่
* EMR ทราบบทบาท หน้าที่ตนเองหรือไม่ มั่นใจว่าดำเนินการสอดคล้องกับระบบหรือไม่
* จากรายงานผล ผู้บริหารมีการทบทวน ติดตามข้อเสนอแนะในการปรับปรุงระบบหรือไม่
* เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญ เช่น เปลี่ยนแปลงตัว EMR มีการ Up-date ประกาศและเอกสารหรือไม่ รวมทั้งคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมมีบางคนลาออกไปหรือไม่
* EMR มีความรู้ ความเข้าใจ และปฏิบัติตามมาตรฐานISO14001 หรือไม่ อย่างไร
Check List EMS หรือ ISO14001 ข้อกำหนด 6 การวางแผน
6.1 Action to Address risks and Opportunities
o ขอดู Risk Management Procedure (ถ้ามี)
o ขอดูทะเบียนความเสี่ยง Risk Lists หรือข้อมูลด้าน Risk
o ผลลัพธ์ของการประเมินความเสี่ยงที่มีนัยยะอะไรบ้าง
o ปัจจัยภายในและภายนอกมีอะไรบ้างที่ส่งผลกระทบต่อองค์กร
o ผลกระทบนำไปดำเนินการใดบ้าง เชื่อมโยงถึงนโยบายไหม
o การชี้บ่ง Risk Identification ดูหลักฐานถูกต้องหรือไม่
o การวิเคราะห์ Risk Analysis ใช้วิธีการใด และทำถูกต้องไหม
o การประเมิน Risk Evaluation ดู Risk Criteria เกณฑ์อะไร
o ดู Risk Level: High, Medium, Low มีเงื่อนไขอะไรบ้าง
o สุ่มดูการคิดคะแนน ประเมินถูกต้องหรือไม่
o มีแผนงานความเสี่ยง(Risk Plans) ขอดูวิธีการควบคุม
o Risk Mitigation (Reduce, Control, Prevent) มีประสิทธิผลหรือไม่ ผลลัพธ์หน้างานตามสภาพความจริงมีอย่างไร
o มีการพิจารณา Risk Remain ส่วนที่ซ่อน/ แอบแฝงอย่างไร
o มีการสื่อสารความเสี่ยงอย่างไร มั่นใจว่าถึงกลุ่มที่ต้องรู้และเข้าถึงหรือไม่ มีประสิทธิผลเพียงใด
o กฎหมายที่ส่งผลกับความเสี่ยงมีพิจารณาหรือไม่ อย่างไร
o On Site ดูผลที่มีความเสี่ยงเกี่ยวกับ กิจกรรม กระบวนการ Function สินค้า รวมถึงแหล่งข้อมูลความเสี่ยง
o หลังออกแผนงานความเสี่ยงมีการเฝ้าระวัง (Monitoring) หรือไม่ อย่างไร กำหนดความถี่อย่างไร ทำตามครบถ้วนไหม
o มีการทบทวนเมื่อไร(Review) ขอดูข้อมูลและผลที่ได้
o มีการรายงาน Report Risk/ Record Risk นำเข้าสู่งานทบทวนบริหารหรือไม่ ผลการจัดการต่อเนื่องหรือไม่
o โอกาสที่จะเกิดความเสี่ยงในอนาคต ดำเนินการอย่างไร
o กรณีมีการเปลี่ยนแปลงใดบ้างที่ต้องประเมินความเสี่ยงใหม่
6.1.2 ลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect: คำว่า Aspect คือ ประเด็น หรือ แง่มุม หรือลักษณะของปัญหาสิ่งแวดล้อม)
* มีและจัดทำระเบียบปฏิบัติการชี้บ่งลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect Procedure) หรือไม่
* จัดทำการประเมินทุกกิจกรรม ทุกผลิตภัณฑ์ และครบทุกกิจกรรมของลักษณะ หรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect) หรือไม่
* ทำการชี้บ่งลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม โรงงานสามารถควบคุมได้ กับไม่ได้ ทำอย่างไร มีออกแผนงานอะไรบ้าง
* ลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม โรงงานที่เกิดจากผลกระทบของโครงการ(Project) มีอะไรบ้าง ดำเนินการอย่างไร
* ใครเป็นผู้วิเคราะห์และจัดทำเกี่ยวกับลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม
* ลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ หรือตัวหลักมีอะไรบ้าง ดำเนินการอย่างไรบ้าง
* การจัดทำลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อมในเวลาเหมาะสมหรือไม่ ครอบคลุมทั้งในอดีต ปัจจุบัน รวมถึงแผนงานในอนาคตด้วยหรือไม่
* การจัดทำลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม มีความล่าช้าและค้างนานหรือไม่
* การจัดทำลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม ควบคุมถึงเหตุการณ์ทีผิดปกติ และเหตุฉุกเฉินหรือไม่
* ขอดูหลักฐานและบันทึกของแผนงานสิ่งแวดล้อมต่างๆ ว่าดำเนินการ คืบหน้าและค้าง มากน้อยเพียงใด
* กรณีแผนงานที่ได้จากการจัดทำลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อมไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด ดำเนินการอย่างไรต่อไป
หากสังเกตดู จะพบว่าข้อกำหนด ที่เป็นหมายเลขของ OHSAS 18001 จะเหมือนกันและเท่ากันกับ ISO14001หรือ EMS
EMS Check List: Legal and Other Requirements ข้อ 6.1.3
Check List เกี่ยวกับกฏหมายและข้อกำหนดอื่นๆด้านสิ่งแวดล้อม ดังนี้
* มีการจัดทำระเบียบปฏิบัติ (procedure) เกี่ยวกับกฏหมายและข้อกำหนดอื่นๆด้านสิ่งแวดล้อม อะไรบ้าง
* มีเกี่ยวข้องกับกฎหมายใดบ้าง
* ใครเป็นผู้รับผิดชอบ จัดทำ รวบรวมเกี่ยวกับกฏหมายและข้อกำหนดอื่นๆด้านสิ่งแวดล้อม มีอะไรบ้าง
* มีการชี้บ่งและเข้าถึงข้อกฎหมายอย่างไร และลักษณะหรือประเด็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect) ที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย มีทำรายการ(List) หรือไม่ และทำอย่างไร
* มีการแจกจ่ายข้อกำหนด ข้อกฎหมายไปให้ผู้เกี่ยวข้องหรือไม่ จ่ายครบถ้วนด้วยหรือไม่
* ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับลักษณะหรือประเด็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect) โรงงานสมัครใจทำหรือไม่ อย่างไร มีแผนงานหรือไม่ ใครรับผิดชอบ
* กฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อมได้มีการพิจารณานำไปใช้หรือไม่ ในการจัดการสิ่งแวดล้อม
* มีการติดตามกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อมได้นำไปใช้ มีความคืบหน้าอย่างไร
* มีการติดตามความคืบหน้าของกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ(New Legal) อย่างไร
* กฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อมได้รับการ Up to Date หรือไม่ ให้สุ่มตรวจสอบจากรายการและทะเบียนกฎหมายทั้งหมด (Legal and Other Requirements List)
* มีการทบทวนกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อมเมื่อไร ความถี่ในการทบทวน ใครเป็นผู้รับผิดชอบ ขอดูข้อมูลที่ทำล่าสุด
* ผลของการทบทวนกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อม ทำอย่างไรต่อ มีออกแผนงานด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* ทุกฝ่าย ทุกพื้นที่ได้มีการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ให้สำรวจหน้างานด้วย ดูสภาพจริงต่างๆ
* พิจารณาว่าครอบคลุมทุกกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องด้านสิ่งแวดล้อม ทั้งระดับท้องถิ่น ระดับจังหวัดและกฎหมายระดับประเทศ
EMS Check List: 6.2 Objectives and Planning to Achieve them
Check List เกี่ยวกับวัตถุประสงค์ เป้าหมาย และแผนงานต่างๆด้านสิ่งแวดล้อม ดังนี้
* มีการจัดตั้งเกี่ยวกับวัตถุประสงค์ เป้าหมาย และแผนงานต่างๆด้านสิ่งแวดล้อมอย่างไรบ้าง
* วัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม สามารถวัดค่าได้หรือไม่ ตั้งมาสมเหตุสมผลหรือไม่
* วัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม สอดรับ สอดคล้องกับนโยบายสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* วัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม ขององค์กรหรือโรงงานมีความตั้งใจ ความมุ่งมั่นในการที่จะป้องกันมลพิษหรือไม่
* วัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม ขององค์กรหรือโรงงานมีความมุ่งมั่นที่จะปรับปรุงอย่างต่อเนื่องหรือไม่
* วัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายและข้อกำหนดต่างๆ โรงงานสมัครใจทำหรือไม่ และมีความมุ่งมั่นเพียงใด
* การจัดตั้งวัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม ได้พิจารณาจากอะไรบ้าง เช่น
- จากกฎหมายและข้อกำหนดต่างๆ ที่สมัครใจใช่ไหม
- จากลักษณะหรือประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspects)
- จากด้านเทคโนโลยี
- จากการเงินและด้านธุรกิจ
- หรือจากผู้ที่ส่วนได้ส่วนเสีย เช่น ผู้ถือหุ้นบริษัท
* หลังจากออกวัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อมแล้ว มีการดำเนินการอย่างไร มีออกแผนงานสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* แผนงานที่ออกมานั้นมีความสัมพันธ์และเกี่ยวข้องกับวัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อมมากน้อยเพียงใด ดูเรื่องความรับผิดชอบและสิ่งที่ทำให้วัตถุประสงค์ และเป้าหมายบรรลุผลตามที่ตั้งไว้
* ในแผนงานสิ่งแวดล้อมเหล่านี้ มีกำหนดความรับผิดชอบของทุกฝ่าย ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หรือที่อยู่ในขอบข่ายขอรับการรับรองระบบบริหารสิ่งแวดล้อมหรือไม่ และเกิดผลกระทบกับโรงงานหรือไม่ อย่างไร
* จากแผนงานสิ่งแวดล้อมเหล่านี้จากทุกฝ่าย ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีระบุระยะเวลา (Time Frame) ผู้รับผิดชอบรวมทั้งวิธีการที่จะทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อมอย่างไร เน้นว่าทุกเป้าหมาย สอดคล้องกับวัตถุประสงค์หรือไม่ อย่างไร
* มีการทบทวนวัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อมอย่างไร ความถี่ในการทบทวน ขอดูข้อมูลทั้งหมด
* มีการสื่อสารและเผยแพร่วัตถุประสงค์ และเป้าหมายสิ่งแวดล้อม ไปยังทุกฝ่าย ทุกส่วนงานที่เกี่ยวข้องหรือไม่ อย่างไร
Req 7.1 ทรัพยากรมีการจัดการอย่างไร
*ได้ดำเนินกับทรพยากรที่จำเป็นอย่างไร ไม่ให้เกิดผลกระทบ
Req 7.2 ความสามารถ และ 7.3 ความตระหนัก (ด้านสิ่งแวดล้อม)
(Competence, Training, Awareness) สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* ขอดู Training Procedure
* มีการชี้บ่ง ระบุบุคลากรที่ปฏิบัติงานด้านสิ่งแวดล้อมบ้างหรือไม่ และได้รับการอบรมหรือไม่
* บุคลากรที่จะทำหน้าที่ด้านสิ่งแวดล้อมนั้นได้กำหนดคุณสมบัติอย่างไร พื้นฐานการศึกษา ประสบการณ์ และความสามารถอย่างไรบ้างจึงจะทำงานนั้นได้
* ขอดูบันทึกที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดความรู้ความสามารถของบุคลากรด้านสิ่งแวด ล้อมว่าได้ฝึกอบรมอะไรบ้าง รวมทั้งอบรมให้กับพนักงานที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมด้วยหรือไม่
* มีการฝึกอบรมให้กับ Outsource หรือไม่ ทั้งผู้รับเหมา(Contractor) ผู้รับเหมาช่วง(Sub-Contractor) ซัพพลายเออร์(Suppliers)
* มีการสำรวจหาความจำเป็นในการฝึกอบรม(Training Needs) ให้กับพนักงานทุกฝ่ายหรือไม่ มีหรือไม่มีและถ้ามีต้องอบรมเรื่องใดเร่งด่วน
* ขอดูแผนการฝึกอบรม ครอบคลุมถึงพนักงานที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมด้วยหรือไม่ มีการอบรมเรือง Environmental Awareness ด้วยหรือไม่
* มีการอบรมให้กับพนักงานเข้าทำงานใหม่หรือไม่ อย่างไร
* มีการอบรมให้กับผู้เยี่ยมชม(Visitor)โรงงานหรือไม่ มีการแจ้งสิ่งระมัดระวังเรื่องใดบ้าง และต้องปฏิบัติตัวอย่างไรในการเยี่ยมชมโรงงาน
* สุ่มตรวจสอบว่าพนักงานมีความรู้ความเข้าใจมากน้อยเพียงใด
* หลังทราบความจำเป็นในการอบรม(Training Needs) ได้ดำเนินการอบรมหรือไม่ ทำการอบรมเมื่อไร
* มีการเก็บบันทึกการอบรม(Training Record)ต่างๆหรือไม่ อบรมครบทุกคนที่เกี่ยวข้องหรือไม่
* ขอดู Training Evaluation
* ปฏิบัตตามระเบียบปฏิบัติ(Procedure) หรือไม่ มีจิตสำนึกที่จะให้ได้ตามนโยบายสิ่งแวดล้อม (Environmental Policy) หรือไม่ ปฏิบัติตามข้อกำหนดของมาตรฐาน ISO14001 หรือไม่
* พนักงานเข้าใจถึงคุณประโยชน์ที่จะได้จากการปรับปรุงระบบหรือไม่ รวมทั้งเข้าใจบทบาท ความรับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อมและผลลัพท์มากน้อยเพียงใด
* มีการเตรียมการอบรมรองรับเกี่ยวกับปัญหาหรือลักษณะสำคัญ(Environmental Aspects)ของผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* มีการฝึกอบรมการเตรียมพร้อมเพื่อรับสถานะการณ์เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินหรือไม่
Req 7.4 การสื่อสาร(Communication) สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* มีการจัดทำระเบียบปฏิบัติ(Procedure) แล้วหรือไม่
* มีการสื่อสารงานสิ่งแวดล้อมและสื่อสารไปทุกระดับที่เกี่ยวข้องภายในโรงงานทำอย่างไรบ้าง
* มีการกำหนดผู้รับผิดชอบการสื่อสารอย่างไร แต่ละระดับสื่อสารด้วยวิธีการใดบ้าง
* มีการแจกแจงและวิเคราะห์เรื่องที่ต้องสื่อสารให้กับใครบ้าง
* มีการสื่อสารแบบสองทางหรือไม่ เปิดให้พนักงานมีส่วนร่วมอย่างไร
* พนักงานจะแสดงความคิดเห็นต้องทำอย่างไร มีกล่องรับความคิดเห็นหรือไม่ ถ้ามี มีจำนวนกี่จุด ใครรับผิดชอบและติดตามงานนี้
* มีการสื่อสารให้กับผู้เกี่ยวข้องภายนอกอย่างไร ทั้งภาครัฐ ชุมชนรอบข้าง นิคมอุตสาหกรรม ทั้งเรื่องที่ต้องสื่อสาร การรับข้อร้องเรียน การรับข้อเสนอแนะ รวมทั้งข้อมูลการตรวจวัด การตรวจสอบที่เกี่ยวกับกฎหมาย ทำอย่างไรบ้าง ใครรับผิดชอบ
* เมื่อรับการสื่อสารจากภายนอก เช่นข้อร้องเรียนจากชุมชนรอบข้าง มีการบันทึก มีขั้นตอนการสื่อสารและดำเนินการอย่างไร
* เมื่อข้อร้องเรียนจากภายนอกได้ดำเนินการแล้ว มีการสื่อสารกลับอย่างไรให้กับผู้เกี่ยวข้อง
* มีการบันทึกและสรุปหรือไม่ว่า เรื่องใดต้องสื่อสารให้บุคคลภายนอกรับทราบ
* ขอดูบันทึกการสื่อสารทั้งหมดว่ามีการควบคุมอย่างไรบ้าง
* มีการสื่อสารเรื่องใด หัวข้อใดบ้างให้กับผู้รับเหมา(Contractor) ผู้รับเหมาช่วง(Sub-Contractor) ซัพพลายเออร์(Suppliers) ให้เข้าใจและต้องปฏิบัติตามโดยเคร่งครัด
* มีประเด็นปัญหาหรือลักษณะปัญหาที่สำคัญ(Significant Aspect) ที่ตัดสินใจจะไม่สื่อสารให้บุคคลภายนอกทราบ และมีแผนการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างไรเพื่อไม่ก่อให้เกิดปัญหาติดตามมา
* ให้สุ่มว่าพนักงานมีส่วนร่วมมากน้อยเพียงใด และมีกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมใดบ้าง
Req 7.5 เอกสารข้อมูล (Documented Information) สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* มีการจัดทำเอกสาร ทั้งนโยบายสิ่งแวดล้อม วัตถุประสงค์และเป้าหมายแล้วใช่ไหม ประกาศให้ทั้งองค์กรรับทราบหรือไม่
* จัดทำเอกสารตามมาตรฐานและตามความจำเป็นครบถ้วนหรือไม่
* กำหนดขอบข่าย (Scope) ของระบบบริหารสิ่งแวดล้อมแล้ว เขียนไว้ที่ไหน เช่น ระบุใน EM (Environmental Manual) หรือที่เอกสารใดบ้าง
* ระบบเอกสารกำหนดโครงสร้างอย่างไร อ้างอิงถึงเอกสารที่เกี่ยวข้องกันอย่างไรบ้าง
* EM (Environmental Manual) หรือคู่มือสิ่งแวดล้อม เขียนครบทุกข้อกำหนดของมาตรฐาน ISO14001หรือไม่ มีการรวมระบบหรือเมอร์ส (Merge) กับระบบใดหรือไม่
* การเขียนเอกสารที่จำเป็นและมีความสัมพันธ์กับลักษณะปัญหาสิ่งแวดล้อมใดบ้าง
Req 7.5.3 การควบคุมเอกสาร (Control of Document)
กรณี ที่เมอร์สระบบกัน จะใช้ระเบียบปฏิบัติ(Procedure) เรื่องการควบคุมเอกสารของ ISO9001 หรือ QMS เป็นตัวหลัก ทำให้มี Procedure เพียงชุดเดียว คำถามสามารถใช้ของ Checklist ISO9001 แต่จะสรุปสั้นๆ ว่าสิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* ขอดูระเบียบปฏิบัติ(Procedure) เรื่องการควบคุมเอกสาร
* ขอดู Master List
* ขอดู Documentation Authorization
* ขอดู Distribution List
* ตรวจสอบการชี้บ่งและการควบคุมเอกสาร
* เอกสารต้องมีการอนุมัติโดยผู้มีอำนาจหน้าที่ที่รับผิดชอบโดนตรง
* ขอดูการเปลี่ยนแปลงและการแก้ไขเอกสาร รวมทั้งการเรียกคืน
* ตรวจสอบระยะเวลาการจัดเก็บเอกสารเป็นไปตามที่กำหนดหรือไม่
* ตรวจสอบการออก DAR (Document Action Request) และดูสถานะการแก้ไขเอกสารว่าถูกต้องหรือไม่
* เอกสารอ่านออก เขียนชัดเจนหรือไม่
* ดูว่าการเก็บ การรักษาเอกสารดีหรือไม่ มีการป้องกันไม่ให้เสื่อมสลายหรือไม่
* การค้นหา การเข้าถึง(Access) เอกสารได้หรือไม่ หรือค้นหาใช้เวลานานมากเกินไปหรือไม่
* ตรวจสอบเอกสารที่อยู่ในรูป Electronic Media ว่าควบคุมและ Back Up อย่างไร
* มีเอกสารใช้งาน ณ จุดทำงานหรือไม่
* ดูการทบทวนเอกสารต่างๆ
* เอกสารต้องทันสมัยเสมอ (Up-Date)
* เอกสารล้าสมัย(Obsolete) นำออกนอกพื้นที่ใช้งานหรือไม่
* พนักงานมีความเข้าใจการควบคุมเอกสารหรือไม่
* เอกสารจากภายนอกมีการควบคุมอย่างไร
การควบคุมบันทึก (Control of Record: Check List)
(รายละเอียดการควบคุมบันทึก สามารถย้อนกลับไปศึกษาและใช้ Check List ของ ISO9001
หลักการเหมือนกัน แต่มุ่งเน้นตรวจบันทึกด้านสิ่งแวดล้อม บันทึกเกี่ยวกับความไม่สอดคล้องต่อกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
EMS Check List: ข้อ 8 การดำเนินการ: Operation
Check List เกี่ยวกับ ข้อกำหนด Req 8.1 Operation Planning and Control
สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* โรงงานทำการชี้บ่งและวางแผนงานที่เกี่ยวกับลักษณะปัญหาสิ่งแวดล้อม (Environmental Aspect) ที่สำคัญหรือไม่ อย่างไร
* ขอดูระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการควบคุมของเสีย (Waste Control Procedure) และระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับเรื่องขยะ
* ขยะแบ่งออกเป็นกี่ประเภท ชี้บ่งสีถังขยะอย่างไร ถังสีเขียว สีเหลือง สีแดง อื่นๆ ดำเนินการอย่างไร
* ขยะแบ่งกี่ประเภท ส่งกำจัดภายนอกหรือไม่อย่าง
* กรณีขยะพิษ กำจัดและจัดการอย่างไร
* ขอดูเกี่ยวกับเรื่องน้ำมันหกรั่วไหล วิธีการควบคุม และกำจัด
* ขอดูและตรวจสอบเรื่อง Outsource Control Procedure รวมทั้งผู้รับเหมาขนขยะ
* ตรวจสอบเรื่อง Boiler (ถ้ามี)
* ขอดูและตรวจสอบเรื่องAir Emission Control and Prevent รวมทั้งเรื่องฝุ่น วิธีการกำจัด การใช้เครื่องมือ อุปกรณ์ใดบ้าง ทำถูกหลักการด้านวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* การควบคุมเรื่องAir Emission Control and Prevent มีการใช้ Bag Filter, Cyclone หรืออุปกรณ์ใด ผลลัพท์และแนวทางการแก้ไข กรณีที่ไม่ได้ตามเป้าหมายทำอย่างไร
* ขอดูและตรวจสอบเรื่อง Water Pollution Control and Prevent
* ขอดูและตรวจสอบเรื่อง RoHS หรือการควบคุมไม่ให้มีสารต้องห้ามเกินกว่าปริมาณที่กำหนดอย่างไร
* ขอดูและตรวจสอบเรื่อง Energy Conservation มีหรือไม่ กำหนดไว้อย่างไรบ้าง
* ขอดูและตรวจสอบเรื่องการซ่อมบำรุงรักษา (Maintenance Procedure)
* ขอดูและตรวจสอบเรื่องการควบคุมสารเคมี (Chemical Control Procedure) ดูวิธีการใช้สารเคมี วิธีการกำจัดในกรณีที่หกรั่วไหลและปนเปื้อนสู่สภาพแวดล้อม มีการปนเปื้อนลงไปในน้ำบาดาลหรือไม่
* กรณีสารเคมีส่งกำจัดภายนอกมีหรือไม่ และทำอย่างไร
* การปฏิบัติการต่างๆ การชี้บ่งและแผนงาน สอดคล้องกับนโยบาย วัตถุประสงค์ และเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่ อย่างไร ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไข สอดคล้องกับข้อกำหนดและกฎหมายหรือไม่
* Operational Control หรือการควบคุมการดำเนินงานรวมถึงสิ่งจำเป็นและส่วนบริการ ส่วนสนับสนุนด้วยหรือไม่ ทั้งการออกแบบ งาน R&D การจัดซื้อ จัดหาเครื่องจักร อุปกรณ์ อื่นๆ
* Operational Control หรือการควบคุมการดำเนินงานครอบคลุมถึงงานซ่อมบำรุงรักษา(Maintenance) หรือไม่ รวมทั้งงานซ่อมแซมเครื่องจักร อุปกรณ์ต่างๆ
* ตรวจสอบว่ามีการรีไซเคิล (Recycle) หรือไม่ ผลลัพท์อย่างไรบ้าง
* ขอดูและตรวจสอบเรื่องการจัดซื้อ (Purchasing Procedure) รวมทั้งการจัดหา จัดจ้างสิ่งของและบริการต่างๆ
* การดำเนินงานปฏิบัติเหล่านี้ มีการกำหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไขใดๆ มีการแจ้งและสื่อสารให้ผู้รับเหมา (Contractor) ผู้รับเหมาช่วง (Sub-Contractor) หรือไม่ และติดตามว่ามีความเข้าใจในสิ่งที่แจ้งหรือไม่
* การกำหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไขให้กับผู้เกี่ยวข้อง ผู้รับเหมา (Contractor) ผู้รับเหมาช่วง (Sub-Contractor) มีความเหมาะสมหรือไม่
* ตรวจสอบทั้งระเบียบปฏิบัติทั้งหมด เอกสารต่างๆว่าสอดคล้องกับนโยบาย วัตถุประสงค์ และเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่ อย่างไร ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไข สอดคล้องกับข้อกำหนดและกฎหมายหรือไม่
การกำหนดหลักเกณฑ์ต่างๆเหมาะสมและสามารถทำได้จริงหรือไม่
* ให้ตรวจสอบผลลัพท์ของการปฏิบัติการต่างๆ รวมทั้งที่มีนัยยะสำคัญและออกเป็นแผนงานสิ่งแวดล้อม
* พนักงานมีส่วนร่วม มีความรู้ความเข้าใจมากน้อยเพียงใดในระบบบริหารสิ่งแวดล้อมหรือ ISO14001 รวมทั้งตรวจสอบ หรือหาผลลัพท์ที่ได้ว่าถูกเบี่ยงเบนออกไปจากนโยบาย วัตถุประสงค์ และเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่ อย่างไร
Check List เกี่ยวกับ ข้อกำหนด Req 8.2 การเตรียมความพร้อมและการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉิน
(Emergency Preparedness and Response: Check List)
สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* โรงงานจัดทำระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมและการตอบสนองต่อ สถานการณ์ฉุกเฉินแล้วหรือยัง มีการชี้บ่งสถานการณ์ฉุกเฉินที่เป็นไปได้ และแนวโน้มของอุบัติเหตุที่อาจจะเกิดขึ้นซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบสิ่งแวด ล้อมอย่างไรบ้าง
* ขอดู Emergency Procedure และ Emergency Plans (แผนฉุกเฉิน)
* ระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมและการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉิน (Emergency Procedure) ระบุครอบคลุมถึงชีวิต ทรัพย์สินและสิ่งแวดล้อมหรือไม่ อย่างไร
* ระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมและการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉิน (Emergency Procedure) ระบุเชื่อมโยงไปทั้งองค์กรภายในและองค์กรภายนอก เช่น ชุมชนรอบข้างหรือไม่ อย่างไร
* เมื่อเกิดเหตุการณ์จริง มีการตอบโต้ต่อสถานการณ์ฉุกเฉินและอุบัติเหตุต่างๆอย่างไรบ้าง
* เมื่อเกิดเหตุการณ์จริงเกี่ยวกับสถานการณ์ฉุกเฉินและอุบัติเหตุ กำหนดผู้รับผิดชอบหลัก (Key Person) ไว้หรือยัง เบอร์โทรศัพท์ใด และ Up-Date หรือไม่
* โรงงานมีการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวเนื่องจากสถานการณ์ฉุกเฉินและอุบัติเหตุอย่างไรบ้าง
* มีการทบทวนเป็นระยะๆหรือไม่ ความถี่ในการทบทวน แก้ไข และปรับปรุงระเบียบปฏิบัติที่เกี่ยวกับการ เตรียมความพร้อมและการตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉิน (Emergency Procedure) มีอย่างไรบ้าง
* หลังจากเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน หรืออุบัติเหตุแล้ว มีการทบทวนหรือไม่ หลังการทบทวน มีการซ้อมแผน และทดสอบใหม่หรือไม่
* การทบทวนสถานการณ์ฉุกเฉินและอุบัติเหตุ ครอบคลุมความฉุกเฉินทุกระดับหรือไม่
* การซ้อมเหตุฉุกเฉิน และทบทวนแผนที่ซ้อมแล้ว มีการแก้ไขแผนการฉุกเฉินหรือไม่ มีการแก้ไขระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมและการตอบสนองต่อ สถานการณ์ฉุกเฉินหรือไม่
* หลังการทดสอบและซ้อมแผนฉุกเฉินตามระยะความถี่ที่กำหนด สรุปอย่างไรบ้าง
* มี SDS อยู่หน้างานและค้นหาได้หรือไม่ ผู้ที่ต้องใช้งาน มีความเข้าใจใน SDS (Safety Data Sheet) มากน้อยเพียงใด
* มีการอบรมเกี่ยวกับการดับเพลิงหรือไม่ แผนการดับเพลิง กำหนดไว้อย่างไร มีวิธีการอะไรบ้าง
* ความถี่ที่จัดอบรมดับเพลิง ปีละกี่ครั้ง มีจำนวนพนักงานเท่าไร คิดเป็นกี่% และดำเนินการตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่
* จุดระดมพล (Assembly Point) มีกี่จุด พนักงานทุกคนทราบหรือไม่
* การฝึกอบรมพนักงานตามแผน ได้มีการระบุหน้าที่ความรับผิดชอบของแต่ละคน แต่ละกลุ่มครบถ้วนหรือไม่และเหมาะสมหรือไม่ หากเกิดเหตุการณ์จริงมั่นใจว่าจะปฏิบัติการได้ตามแผนที่วางไว้หรือไม่
* บางเหตุการณ์ต้องอพยพคน มีการกำหนดเส้นทางอพยพและจุดรวมพลไว้ชัดเจนหรือไม่
* หลังการทบทวนแผนแล้ว อบรมแล้ว มีความมั่นใจมากน้อยเพียงใดที่จะสามารถป้องกันไม่ให้เหตุการณ์เกิดขึ้นจริง
* พนักงานทุกคนทราบหรือไม่ว่าจุดรวมพลอยู่ที่ไหน
* มีการตรวจสอบและบันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ทั้ง Incident, Accident, Emergencyทันทีและทุกครั้งหรือไม่
* จากผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากเหตุการณ์ฉุกเฉิน มีวิธีการบรรเทาผลกระทบนี้อย่างไร
* หลังเกิดเหตุการณ์ ทั้ง Incident, Accident, Emergency มีทำการตรวจสอบ วิเคราะห์และสรุปผลหรือไม่อย่างไร
* จากผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากเหตุการณ์ฉุกเฉินแล้ว มีการทำความสะอาด กำจัดซากที่เหลืออย่างถูกวิธีการและเหมาะสมหรือไม่
* มีการตรวจสอบอุปกรณ์ดับเพลิง สัญญาณเตือนไฟไหม้ สายฉีดน้ำ ท่อน้ำดับเพลิง เครื่องดับเพลิงว่าอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานหรือไม่ และอุปกรณ์ทั้งหมดอยู่ ณ จุดใช้งานหรือไม่
* มีการพิจารณาออกมาตรการเชิงแก้ไขและการป้องกันอันเป็นผลสืบเนื่องจากเหตุการณ์ฉุกเฉินและอุบัติเหตุหรือไม่ อย่างไร
EMS Check List: ข้อกำหนดที่ 9 Performance Evaluation
Check List เกี่ยวกับ ข้อกำหนด Req 9.1 การเฝ้าติดตาม การตรวจวัดผล การวิเคราะห์และการประเมิน
(Monitoring, Measurement, Analysis and Evaluation: Check List)
สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* โรงงานจัดทำระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเฝ้าติดตามและการตรวจวัดผล (Monitoring and Measurement) หรือยัง และนำไปปฏิบัติจริงหรือไม่ (Implementation)
* มีกำหนดความถี่ในการตรวจสอบหรือไม่ และมีการตรวจวัดอย่างสม่ำเสมอหรือไม่
* มีการกำหนดหัวข้อ และลักษณะที่จำเพาะซึ่งเป็นจุดสำคัญ จุดควบคุมที่จะก่อให้เกิดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญหรือที่มีผลกระทบ มาก หรือไม่ และดำเนินการอย่างไรบ้าง
* ระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเฝ้าติดตามและการตรวจวัดผล (Monitoring and Measurement) มีระบุถึงผลการดำเนินงาน (Performance) ของผลการควบคุมที่เกี่ยวข้องอย่างไรบ้าง และบันทึกผลไว้ด้วยหรือไม่
* ระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการเฝ้าติดตามและการตรวจวัดผล ดำเนินอย่างสอดคล้องกับนโยบายสิ่งแวดล้อม(Environmental Policy) วัตถุประสงค์ (Objective) และเป้าหมาย (Target) ด้านสิ่งแวดล้อม หรือไม่ อย่างไร
* เครื่องมือทีใช้ในการเฝ้าติดตามและการตรวจวัดผลมีการสอบเทียบ (Calibration) หรือไม่ และการสอบเทียบเป็นไปตามมาตรฐานที่ยอมรับหรือไม่
* เครื่องมือที่สอบเทียบมีการดูแลรักษาดีหรือไม่ มีการบันทึกผลอย่างถูกต้องหรือไม่ (รายละเอียดการสอบเทียบ สามารถย้อนกลับไปศึกษาที่ Check List ของ ISO9001หัวข้อ การสอบเทียบ
* ขอดูผลการสอบเทียบและบันทึกผลต่างๆของอุปกรณ์ เครื่องมือวัดที่มีผลต่องานวัดด้านสิ่งแวดล้อม
* เครื่องมือวัดทุกชิ้นที่มีผลด้านสิ่งแวดล้อม มีความแม่นยำ หรือไม่ มีความเที่ยงตรงหรือไม่ (Precision and Accuration)
* มีการจัดทำแผนการตรวจสอบและวัดผลหรือไม่ ปฏิบัติได้ตามแผนหรือไม่ อย่างไร
* ผู้ตรวจสอบมีความเข้าใจทั้งวิธีการ การใช้เครื่องมือวัด และสถานที่ต้องไปวัดผลอย่างไรบ้าง
* มีการกำหนดหน้าที่งานชัดเจนหรือไม่
* ตรวจสอบว่า เรื่องที่ต้องเฝ้าระวังตามกฎหมายและข้อกำหนด ได้ปฏิบัติหรือไม่ เมื่อเกิดปัญหาขึ้นแล้ว มีการแก้ไขเหตุที่ก่อให้เกิดผลกระทบที่ยอมรับไม่ได้ ทำกันอย่างไร
* พนักงานที่เกี่ยวข้องมีความเข้าใจมากน้อยเพียงใด ให้สุ่มทดสอบความเข้าใจของพนักงานทุกๆจุดงาน
* มีการสื่อสารเรื่องที่เฝ้าระวังให้กับผู้ที่เกี่ยวข้องหรือไม่ อย่างไร
* ขอดูและตรวจสอบแผนการเฝ้าระวัง (Monitoring Plan) เป็นอย่างไร ทำตามแผนหรือไม่ มีอุปสรรคใดบ้าง
* ขอดูและตรวจสอบบันทึกและผลของการเฝ้าระวัง (Monitoring Result and Record) เป็นอย่างไร
* ให้สุ่มตรวจสอบการวัดค่าเสียงดัง (Noise) เป็นอย่างไร เป็นไปตามที่กกฎหมายกำหนดหรือไม่
* ให้สุ่มตรวจสอบการวัดค่าแสงสว่าง (Light Intensity) เป็นอย่างไร เป็นไปตามที่กกฎหมายกำหนดหรือไม่
Req 9.1.2 การประเมินความสอดคล้อง (Evaluation of Compliance: Check List)
* โรงงานจัดทำระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการประเมินความสอดคล้อง (Evaluation of Compliance Procedure) หรือยัง และนำไปปฏิบัติจริงหรือไม่ (Implementation)
* มีความมุ่งมั่นที่จะปฏิบัติตามกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องหรือไม่ และทำการประเมินเป็นระยะๆตามที่กำหนดหรือไม่
* การประเมินความสอดคล้อง (Evaluation of Compliance) ดำเนินการครบถ้วนตามรายการทะเบียนกฎหมายและข้อกำหนด (Legal Master List)หรือไม่ และข้อมูล Up to Date เป็นปัจจุบัน ไม่มีส่วนที่ล้าสมัย หรือที่กฎหมายได้ยกเลิกไปแล้ว นำมาปะปนในรายการหรือไม่
* ให้ตรวจสอบบันทึกผลของการประเมินว่าถูกต้องหรือไม่ ทำตามระยะเวลาที่กำหนด หรือทุกครั้งที่กฎหมายมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่
* กำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบทุกคน ทุกหน้าที่ชัดเจน ครบถ้วนหรือไม่
* มีการประเมินทุกๆระยะ หรือตามความถี่ที่กำหนด และทุกครั้งที่กฎหมายมีการเปลี่ยนแปลง หรือประกาศให้มีผลบังคับใช้ใหม่ อย่างไรบ้าง
* หลังการประเมินความไม่สอดคล้องแล้ว มีการนำไปปฏิบัติหรือไม่ เมื่อไร
* ขอดูหลักฐานและบันทึกผลการประเมิน ทำล่าสุดเมื่อไร ทำเวลาใดบ้าง
* ได้ประเมินความสอดคล้องของโรงงานที่เกี่ยวกับใบขออนุญาตจัดตั้งโรงงาน ว่าสิ่งต่างๆที่ระบุไว้ มีความสอดคล้องหรือไม่ (ให้ดู ใบ รง. ที่ออกโดยกระทรวงอุตสาหกรรมหรือใบที่รัฐออกให้เมื่อขออนุญาตจัดตั้งโรงงาน)
Req 9.2 การตรวจติดตามภายใน (Internal Audit : Check List)
(รายละเอียดการตรวจติดตามภายใน สามารถย้อนกลับไปศึกษาและใช้ Check List ของ ISO9001
หลักการเหมือนกัน แต่มุ่งเน้นตรวจประเมินด้านสิ่งแวดล้อม)
EMS Check List เกี่ยวกับ ข้อกำหนด Req 9.3 การทบทวนของฝ่ายบริหาร (Management Review Check List)
สิ่งที่ขอดูและต้องตรวจสอบ เช่น
* โรงงานจัดทำระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการประชุมทบทวนของฝ่ายบริหาร: Management Review Meeting Procedure) หรือยัง และนำไปปฏิบัติจริงหรือไม่ (Implementation)
* การประชุมทบทวนของฝ่ายบริหาร (Management Review Meeting) ทำปีละกี่ครั้ง ความถี่ของการประชุมและการติดตามปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ดำเนินการอย่างไร
(ราย ละเอียดเกี่ยวกับการประชุมทบทวนของฝ่ายบริหาร (Management Review Meeting) สามารถย้อนกลับไปศึกษาที่และใช้ Check List ของ ISO9001: Blog ที่ 4
Req 10.2 ความไม่สอดคล้องและปฏิบัติการแก้ไข (Non-Conformity and Corrective Action: Check List)
* โรงงานจัดทำระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับความไม่สอดคล้อง มาตรการแก้ไข (Non-Conformity และ Corrective Action Procedure) หรือยัง และนำไปปฏิบัติจริงหรือไม่ (Implementation)
* ระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับความไม่สอดคล้อง มาตรการแก้ไข มีการชี้บ่งสิ่งที่ไม่สอดคล้องต่อข้อกำหนดหรือไม่
* การปฏิบัติการแก้ไข สามารถบรรเทาผลกระทบและความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมได้หรือไม่ อย่างไร
* มีการสืบสวนหาสาเหตุความไม่สอดคล้องหรือไม่ สามารถระบุสาเหตุได้หรือไม่
* ขั้นตอนการดำเนินการแก้ไข สามารถทำให้ปัญหาไม่เกิดซ้ำได้อีกหรือไม่
* มีการวิเคราะห์และนำไปสู่ปฏิบัติการป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาในองค์กรได้หรือ ไม่ มีการประเมินสิ่งจำเป็นที่จะใช้ในการป้องกันไม่ให้เกิดสิ่งที่ไม่สอดคล้อง กับข้อกำหนดได้หรือไม่
* ให้ตรวจสอบและดูจาก NCR หรือใบรายงานข้อบกพร่องจากสิ่งแวดล้อม ทั้งจากบุคคลภายนอก และผลจากการทำ Internal Audit
* มีข้อร้องเรียนภายในเกี่ยวกับเรื่องสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ดำเนินการอย่างไร
* มีข้อร้องเรียนภายนอก หรือจากชุมชนรอบข้าง หรือจากภาครัฐ เกี่ยวกับเรื่องสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ดำเนินการอย่างไร
* ให้ตรวจดูเอกสารและบันทึกผลจากการปฏิบัติการแก้ไขและป้องกันทั้งหมด มีสิ่งใดล่าช้าหรือไม่ปฏิบัติหรือไม่ อย่างไร
* มีการทบทวนผลของการปฏิบัติการแก้ไขและป้องกันหรือไม่ ใครรับผิดชอบ ทำไปเมื่อไร มีความเหมาะสมกับขนาดของปัญหาและผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมหรือไม่
* ผลการทบทวนการปฏิบัติการแก้ไขและป้องกัน ได้แก้ไขระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับความไม่สอดคล้อง มาตรการแก้ไขและการป้องกันหรือไม่ ผู้ที่เกี่ยวข้องรับรู้หรือไม่ มีการแจกจ่ายเอกสารให้ครบทุกส่วนงานหรือไม่
10.3 การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
*มีเรื่องใดที่กำลังปรับปรุง คืบหน้าอย่างไรบ้าง ขอดู
ผู้เขียน จึงย้ำน้องๆนิสิตนักศึกษาว่า ให้ศึกษา ISO 9001 ให้ชำนาญและเข้าใจ สามารถนำไปต่อยอดในทุกระบบการจัดการโดยโรงงานส่วนใหญ่ ทำมากกว่าหนึ่งระบบการจัดการ เช่น ทำ ISO 9001 ควบคู่กับทำ ISO 14001 หรือทำ ISO 9001 ควบคู่กับทำ ISO 22000/HACCP หรือ ทำ ISO/TS 16949 ควบคู่กับทำ ISO 14001 บางโรงงานขนาดใหญ่ทำทั้งสามระบบคือ ISO9001, ISO14001, OHSAS/TIS18001 อื่นๆ
โรงงานที่ทำ ISO 14001 ก็มักจะทำระบบ OHSAS18001 หรือ TIS18001 กล่าวได้ว่างานใกล้ชิดกัน
